Putha Khabar

-----'''---------------"""----------- उत्तरै बाट सिंयाला बन जोरबल्था हातैमा । पुर्बै र बाट निगाले बन   लि थोकल कांधैमा ।। दक्षिणै देशा औल र जमिन बांसधनु हातैमा । पश्चिमै बाट ल्यायाको सरबाङ जोरदारै साथैमा।। धर्ति र तल लोहा र सुरको तिरै र बाण तिखारी बनायो । आकाश बाट अग्नी र बर्षेर लि धनु बाण उज्यालै बनायो।। बर्षै र दिनको ; माघे र म क र - श्याम्भो ss श्याम्भो ता श्याम्भो हो ssssss- श्याम्भो ss बाजेको नाती , बाबुको छोरैले तारै र हान्छु , लौ म बिरै लै - थ्याङग्रो ss लेखक पूर्व सिक्षक तथा ब्यबसायी दीपकुमार बुढा मगर थवांग रोल्पा

खामभाषी मगर समाजमा ईतिहाँस बोकेको थुप्रै थाती पोस्तकहरु छन् । निगालाको कलम ध्वाँसो र सिमिको पातको रसलाई मसि बनाएर भरुवा र भोजपत्रमा लेखेर वनको मृगको छालाको गाता हालेका थुप्रै किताबहरु अहिले पनि जैँसी धामी कहाँ देख्न सकिन्छ । पुरानो धामीझाँक्रीले प्रयोग गर्ने गरेका मगरको संस्कार भित्रका हरेक किसिमका पुजापाठमा पढिने मन्त्रहरु लेखेको पाईन्छ । मगरहरुसँग ज्ञानवद्र्धक कुरा, इतिहाँस,जिवजन्तु लगाएत सबै प्राणीहरुका सृष्तीमा उत्पतीका कथा,जडिबुटिको घरेलु उपचारका कुराहरु कथित राज्यले मगरको इतिहास मेटाईदिने दमनकारी योजना बाट भाषा संस्कृति नै हराईदिए आजको पुस्ताले समेत त्यसको भेउ पाउन सकेको छैन । राज्यले कस्तो नैतिक शिक्षा सिकायो भने हरेक धामीझाँक्रीले अध्ययन गरेको थाती पोस्तोकहरु आफु मर्दा मर्नु जिउनी एउटा आफुसँग लगेन भने स्र्वगमा वास पाउदैन् भनेर भ्रम फैलाई दियो सोझो मगरहरु राज्यका भरौतेहरुको कुरा साँचो मानेर अहिले सम्म पनि मर्नु जिउनी भनेर बचे खुचेका थाती पोस्तोकहरु सँगै लगिरहेका छन् । यो हाम्रो इतिहास लोप हुनै लागेका बेला भेतिएका थाती पोस्तोकहरु जोगाउन बेलैमा सचेत भएर शिक्षित मगर अगुवाहरुले सचेत...

  हिमाली जिल्ला रुकुम पुर्ब पुथा उत्तरगंगा गाउँपालीकाको केन्द्र १३ न. वडाको बिर्गुम पदमीमा हुने भएको छ । स्थानीय प्रतिनिधीहरुको लामो बहस र छलफल पछि बिबाद तुङ्गिएको हो । गत १२ गते देखिको गहन बिबाद लाई अहिले बल्ल निकास दिएका छन् । यो भन्दा पहिले तकसेराले तकसेरामा बनाउन लामो आन्दोलन गरेको थियो भने राज्य बात अस्थाई अफिस कोलमा संचालीत थियो ।  यो भन्दा पहिले कोल र तकसेराले मात्र केन्द्र दाबी गर्दै आएका थिए समस्या समादान हुने छाँतकाँत नदेखिए पछि हुकाम,मैकोतका ७ वटा वडाले सबैलाई मान्य हुन गरघातमा दाबी गरे पछि सबैको सहमतिमा १३ न. वडामा राख्न सहमत भएको १० न. वडा अध्यक्ष ज्योतिप्रकाश गुरुङले जानकारी दिनु भयो । अब आधीकारीक रुपमा घोष्णा हुन बाँकी रहेको र बाँकी कार्य योजनामा छलफल भैरहेको कुरा पनि बताउनु भयो । 

देशमा शान्तीको शन्देस फैलाउन पुर्वी रुकुमको भुमे गाउँपालीकाको ६ नं वडाको महत गाउँमा निर्मित शान्तीको धुत भगवान गौतम बुद्धको मुर्ती ।  दश वर्षे जनयुद्धको क्रममा रुकुम जिल्लाको इतिहासमा सबैभन्दा बदी बलिदान दिने ५६ जना शहिद भएको पुर्वी रुकुमको भुमे गाउँपालीकाको महत गाँउमा तत्कालिन नेकपा माओवादीको जनमुक्ति सेना र तत्कालिन शाही सेना बिच आमने सामने लडाई लडेका थिए । र नेपालको इहिासमा डिएसपी ठुले राईलाई अपहरण गरेर युद्ध बन्दी बनाईएको थियो ।

  डा अनिल बुढा मगर  जापनिज डाकतर र जलजला सामुधायिक अस्पताल थवांग रोल्पाको समूह  तकसेरामा एम्बुलेन्स लियर दोस्रो पटक बिरामी  चेक गर्न पुगेको हुन् ।

मगर खाममा पुष १२ लाई नमचुई भनिन्छ । नम भनेको आकाश र चुई भनेको अचानो हुन्छ ।वृद्धवृद्धाहरुको भनाई अनुसार नमचुई लाईदिन लामो हुने र मगरात क्षेत्रमा आफनो घर पालुवा जनावरहरु आकाश जस्तै अतल र अचानो जस्तो बलियो होस भनेर सबैले नुन दिन्छन् । त्यहि दिन युवाहरु लेकमा पुगेर जरमुठा सर (उच्च भेगमा पाउने एक प्रकारको निगाला) घर ल्याएर तिर बनाउँछन् । आजको दिन बनाएको तिर धनुष वानले शिकार खेल्दा र तारा हान्दा निशाना राम्रो लाग्छ भन्ने बुदापाकाहरुको भनाइ छ । आ आफनो कमौता (दलित) ले फलामको सुरो (कोथल्या) दिन्छ । कोथल्या जरमुठा सरमा राखेर तिर तयार भएपछि टोल टोलमा युवा र केताहरु तिर (सर) भुँइमा ठाडो पारेर  पालो पालो एकले अर्काको तिरमा हान्छन् ।माघ १ गते देखि तामझाम रुपले मनाए पनि अनौपचारिक रुपमा पुष १२ को दिन देखि आ आफनो टोल टोलमा धनुष वान खेल्ने गरिन्छ जसलाई खाम भाषामा सेसिने भनिन्छ् । युवतीहरु प्नि कपडाको मान्छे (पुतली) डमी बनाएर खेल्छन् । धेरै पहिले युवायुवतीहरु हिउ छिचोलेर जरमुथा सर लिन जाने बेला युवतीहरुको युफी नाम गरेको साथी हिँउमा हराएर मर्यो त्यो दिन देखि मगरनी महिलाहरुले जरमुठा सर छुदैन्न् तिर पन...

अमेरिकन नागरिक डेभिड वातर्सले करिब ४० वर्ष पहिले तकसेरामा अवतरण गरेको टुंअटर जहाज /

                                                                                                                                                                                                    संसार बदल्ने संकल्प बोकेर त्तकालीन नेकपा माओवादीले सर्वहारा वर्गको मुत्तिको निम्ती २०५२ साल फागुण १ गते यूद्धको शुरुवात ग¥यो । धेरै शहिद घाईते अपाङ्ग बेपता भए हजारौ नाबालकहरु तुहुरो भने धेरै चेलिबेतीहरुको सिंदुर पुछियो । देशमा लोकतन्त्र हुदै गणतन्त्र आएर देश संघिय संरचनामा जाँदै गर्दा । हजारौ घाइते अपाङ्गहरुको जिव...

२०६१ साल चैत्र १६ का दिनलाई मध्यनजर गरेर सल्यान र रोल्पाको सिमाना हुँदै डिभिजन कमाण्डर पासाङको कमाण्डमा यिनै जुतिराम घर्ती तत्कालीन बटालियन सह-कमाण्डर भएर खारा आक्रमणको लागि आउदै थिए । उता चाैरजहारी तर्फबाट डिभिजन कमाण्डर प्रभाकरको कमाण्डमा अर्को ग्रुप छापामार शैलीमा लड्न तयारी पोजिशनमा आयो । पासाङको नेतृत्वमा जुतिराम घर्तीहरू खाैलामा निस्किने बित्तिकै झुल्नेतामा तैनाथ भएका सेनाहरुले पहिलो फायर गरे । जुतिराम घर्तीको ग्रुपले सी आकारमा उक्त फायरको प्रतिबाद गर्दै सेना माथि जाइलागे र घेर्दै लगे । सेना भाग्दै खाराको ब्यारेकमा छिर्यो । सेनालाई लखेटेर ब्यारेकसम्म पुर्‍याउदासम्म रात परिसकेको थियो । पहिलो एसल्ट ग्रुपलाई जुतीराम घर्तीले काँडेतार पार गर्न पठाए । दोश्रो एसल्ट ग्रुपलाई काँडेतार घेर्न लगाए र तेस्रो एसल्ट ग्रुपलाई रोडको बाहिर पोजिशनमा बस्न लगाए । आफु सह-कमाण्डर भएको तर कमाण्डरसँगको सम्पर्क बिच्छेद भएकोले निर्देशन जिम्मेवारी आफुले सम्हालेका थिए । असिना जस्तै गोली बर्सिरहेको थियो । लडाई निकै घमासान हुँदै थियो ।दुबैतर्फबाट बम वर्षा उत्तिकै बेतोडले भयो । अचानक सेनाको टुइन्चटावर मोर्टार प...

हिमाली जिल्ला रुकुम पुर्व भुमे गाउँपालिका साविकको मोराबाङ सिमा गाउँमा बिक्रम संबत १९९७ सालमा जन्मेका नरबहादुर पुनमगर एक अनुभवी स्थानीय हड्डी डाक्टर हुन । १६ बर्षे उमेरमा नै जोर्नी मर्केको र सडकेको मिलाउन  सिकेका मगरले धेरै मानिसहरुलाई उपचार गरेर निको बनाएका छन् । मानव शरिरमा भएको ३६० वटा जोर्नीमा पैतलाको जोर्नीमा मिलाउन सबभन्दा अप्थ्यारो हुने गरेको कुरा बताउनु भयो । एक पटकको घटना तकसेराको कर्णसिं बुदामगरको श्रीमती जुनी बुदामगरलाई तिन वर्ष पुरानो जोर्नी मर्केको बनाई दिए । एउटा करंग भाँचिएको पत्ता लगाएर हस्पितल पथाए । पाल्पा तानसेनको मिसन अस्पतालमा पुगेर एक्सरे गर्दा साँचै हड्डी भाँचिएको देखियो ।  बिरामीको कुरुवाले नरबहादुरको बारेमा बताए पछि अस्पतालले उनै बिरामीको हातमा  अस्पतालमा तुरुन्त समर्फकमा आउने चिठी पथाए तर घरको ब्याबहारले जान नसकेको कुरा बताए । अस्पतालमा गएको भए सायद डा.नरबहादुर पुनमगर हुन्थे होला भनेर बुयौली उमेरमा गललललल हाँस्नु भयो । मानिसको हड्डी भाँचिदा स्थानिय ओखती मुलो द्धारा उपचार गर्ने गरेको बताए । सिमा खोलामा मात्र पाईने एक प्रकारको दुङ्गा पिसेर घ्यू संग ...

गजल ~~~~ जिम्माल बा र मुखियाको तिर्न बाँकी छ डाडाँ लाहुरेनी बुढियाको तिर्न बाँकी छ बैदारको काले कोदो,सुक्दारको मुरी मकै गत सालको अँधियाको तिर्न बाँकी छ रणेसाहु घरको ऋणले पनि भाका नाघ्यो कचकच गर्छ चुतियाको तिर्न बाँकी छ जग्गाजमिन बन्धकिमा,सुनचाँदी धितोमा साँवा व्याज रुपियाको तिर्न बाँकी छ प्रधानको पन्ध्रसय,ठालूबाको आठ लाख चारैतिर दुनियाको तिर्न बाँकी छ।। -गोविन्द पुन `गिरीश' भूमे-9,चुन्वाङ रुकुम(पूर्व)

हिमाली जिल्ला रुकुम पुर्व पुथा उत्तरगंगा गाउँपालीका वडा न.१२ सावकिको कोल गाविसमा जन्मेका मोडल डिबि प्यासी आमा सुनसरी बुदा मगर र बुवा हस्तबिर बुदामगर बाट जन्मेका डिबि मगरले सन २०१६ बाट मोडलिङ क्षेत्रमा छिरेका हुन । जन्म कोलमा भए पनि अहिले दुबईमा कार्यरत छन् । घरमा माहिलो छोरो हुन भने तिन भाई र एक बहिनि छन् । एल्बम :मैले माया मार्न सक्दिनँ शब्द :डि.बि.प्यासी मगर लय:भुवन सागर मगर स्वर:भुवन सागर मगर/पबित्रा मगर अभिनय :डि.बि.प्यासी मगर/श्रेया राना मगर निर्देशन :चुमान काउछा मगर

  पुर्वी रुकुम पुथा उत्तरगंगा गाउँपालीका वडा न.१३ सावीकको राङसी गाविस वडा न. ८ नाखा गाँउमा जन्मेका गायक तथा सर्जक पुर्ण बुदा मगरले नया सांगितीक कोसेली लिएर आउनु भएको छ । ( पानीमा तेल त तर लाग्छ ) एसएनजी प्रोडक्सन प्राली मार्फत युटुब र बजारमा आएको छ । गितमा स्वर पुर्ण बुदामगर र निशा जिएमले दिएका छन् । लय शब्द पुर्ण बुदामगरको छ भने यो गितमा शन्तोस सुनामले एरेन्ज गर्नू भएको छ । गाएक मगरको पहिलो गिती एल्बम २०६५ सालमा रेकर्ड गरिएको सालैजो गित (सलल दोरपातन तल तल......) निकै चर्चित गित हो । गाएक मगर बुवा धर्मु बुदा मगर र आमा ईर्खा बुदामगरको कोख बात जन्मेका गाएक मगरका तिन दाई र एक दिदि छन् ।

      प्रभाबकारी जनसेवा र पेशागत अधिकार सुनिश्चितताको लागी नेपाल राष्ट्रिय कर्मचारी संगठन शान्ती शुसासन आत्म निर्भरता र राष्ट्रिय समृद्धिको अभियानमा कर्मचारी परिचालन भन्ने मुल नाराका साथ नेपाल राष्ट्रिय कर्मचारी महासंघ तथा नेपाल राष्ट्रिय कर्मचारी संगठन निजामती जिल्ला समिति नेपाल राष्ट्रिय स्वास्थ्यकर्मी संगठन जिल्ला समिति रुकुम पुर्वको प्रथम भेला प्रस्तावित सदरमुकाम रुकुमकोतमा समापन भएको छ । रुकुम उधोग बाणिज्य संघको सभा हलमा भएको कार्यक्रममासहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी गोकर्ण ब.पुन प्रमुख अतिथि रहनु भएको थियो ।   तेजबहादुर खत्रीको संयोजकत्वमा ४ जना सदस्य रहेको निर्वाचन मण्डलले नेपाल राष्ट्रिय कर्मचारी संगठन निजामती जिल्ला समिति डायमण्ड पुनको अध्यक्षतामा ११ जनाको जिल्ला कार्य समिति गठन गरियो । नेपाल राष्ट्रिय स्वास्थ्यकर्मी संगठन जिल्ला समितिमा चित्र विष्टको अध्यक्षतामा ११ जनाकोे जिल्ला कार्य समिति गठन गरियो । र नेपाल राष्ट्रिय कर्मचारी महासंघमा धन बहादुर केसिको संयोजकत्वमा पछि ४ जना थपने गरि १५ जना सदस्यी समिति  गठन गरियो ।  

    हिमाली जिल्ला पुर्बी रुकुमको एक कार्यक्रममा फोटो सोखिन्हरु ।

 हिमाली जिल्ला पुर्बि रुकुममा आज बामगथभन्धनको जित पछि बिजय र्यालि गरियको छ । बिजय र्यालि रुकुमकोत परिक्रमा गरेर छिप्रिदहमा पुगेर सभामा परिन्त भयको थियो । सभामा बोल्दै बिजयि उमेरद्वारहरुले रुकुमलाइ नमुना जिल्ला र देसकै सम्रिद सम्पन्न र सबल बनाउने बताएका छन । तकसेरालाइ बिकसित शहर वा नमुना बस्तिको रुपमा निर्माण गर्ने कुरा पनी उद्घोस गर्नुभयको छ । जन्तास​ँग हातेमालो गरेर आगामि ५ वर्स सम्म निरणतर काममा लागिरहने प्रतिबधता पनि दोहोर्याए का छन ।   मन्चमा अथितिहरु प्रतिनिधि सभा सदस्य कमला रोका (क्रान्ति) प्रदेश सभा सदस्य क्षेत्र न १ तेज बहादुर ओलि (प्रतिक) प्रदेश सभा सदस्य क्षेत्र न २ पुर्ण बहादुर घर्ति मगर (आयाम)   रुकुमेलि जन्ताहरु सभामा

हिमाली जिल्ला रुकुम पुर्वी भाग भौगोलिक हिसाबले निकै विकत रहेकोछ सबै ठाउँमा यातायातका साधन नपुग्ने भए पनि जिल्लाका सबै उमेद्धवारहरु आए पछि साँझ ५ बजे मत गनना शुरु गरेर मत परिणाम घोषना गरिएको छ । २०७४ साल २१ गते ५ बजे देखि मतगनना शुरु गरिएको थियो । बामगठबन्धनका साझा उम्मेद्धवार नेकपा माओवादी केन्द्रका प्रतिनिधिसभा सदस्य उमेद्धवार कमला रोका (क्रान्ती) ले १०४३४ मत तथा प्रदेश सदस्य (क) क्षेत्रका उमेद्धवार तेज बहादुर ओली (प्रतिक) ले ५४२७ मतप्रदेश सदस्य (ख) क्षेत्रका उमेद्धवार पुर्ण घर्तीमगर (आयाम) ले ५८१६ मत लिएर विजयी हुनु भएको छ । प्रतिद्धवन्दी नेपाली कांग्रेसकाप्रतिनिधिसभा सदस्यउमेद्धवार हरिशंकर घर्तीमगरले ४४०६ मत प्रदेश सदस्य (क) क्षेत्रका उमेद्धवार धुतकुमार पुन मगरले २१४४ मत प्रदेश सदस्य (ख) क्षेत्रका उमेद्धवार दत्त बहादर वस्ति ले ३१११ मत अन्टिम मत गनना बिहान ८ बजे सम्म गरिएको थियो ।